Door: Bryan Peereboom
Stel je voor: betrokken ambtenaren die hun werk beter en sneller willen doen. Ze uploaden cv’s, samenvattingen van functioneringsgesprekken en documenten uit de jeugdzorg naar een gratis chatbot. Geen kwade opzet, geen hackers gewoon mensen die hun werk wilden doen. Toch resulteerde dit in een ernstig datalek bij de Gemeente Eindhoven.
Dit is geen incident dat zich beperkt tot de publieke sector. Dit kan ook jouw organisatie overkomen. En sinds 2 februari 2025 is het bovendien geen grijs gebied meer.
Op die datum trad een eerste reeks verplichtingen van de EU AI Act in werking. Daarmee transformeerde AI-geletterdheid van een ‘nice-to-have’ skill naar een harde, wettelijke verplichting. Een recruiter die cv’s upload naar ChatGPT om te toetsen of een kandidaat past bij een vacature, of een HR-adviseur die een gratis AI-tool gebruikt om functioneringsgesprekken samen te vatten: herkenbaar? Sinds 2 februari 2025 is dit niet alleen risicovol, je bent ook direct in overtreding. Ondanks dat de volledige wet pas in augustus 2026 van kracht zal zijn en hoogstwaarschijnlijk nog verder naar achter zal worden geschoven en worden afgezwakt.
Maar wie denkt dat dit slechts een juridisch vinkje is op een compliance-lijst, mist de essentie van de verandering waar we middenin zitten.
Friso Visser en ik hebben Forge35 en de Nationale Academie voor AI niet opgericht om mensen bang te maken voor regels. We zijn dit gestart met een duidelijke missie: Nederland klaarstomen voor de wereld van 2035. Een wereld waarin mens en AI niet tegenover elkaar staan, maar waarin technologie onze menselijke capaciteiten exponentieel versterkt. Dat vraagt echter om een nieuwe set kerncompetenties: flexibiliteit, adoptievermogen en digitale wijsheid.
Shadow AI: de stille bedreiging voor HR en Recruitment
Terug naar Eindhoven. Uit een steekproef bleek dat medewerkers gevoelige informatie van cv’s en interne verslagen tot documenten uit de jeugdzorg, hadden ingevoerd in openbare chatbots. Dit fenomeen noemen we ‘Shadow AI’: medewerkers die op eigen initiatief gratis versies van tools zoals ChatGPT gebruiken, buiten het zicht van IT, Legal of Privacy Officers.
In recruitment is Shadow AI extra gevaarlijk. Medewerkers willen sneller sourcen en betere candidate experiences creëren, maar gebruiken daarbij tools waar de organisatie geen controle over heeft. Het gevolg? Kandidaatdata lekt, bias sluipt ongemerkt in selectieprocesses, en je organisatie verliest grip op gevoelige informatie.
Concreet betekent dit voor HR en Recruitment:
- Elk moment dat een medewerker een sollicitatiegesprek samenvat in ChatGPT, een assessment-verslag analyseert via Gemini, of een referentiecheck transcribeert met een gratis tool… elk van die momenten is een potentieel datalek én een AVG-schending.
- Persoonlijke gegevens van kandidaten belanden op servers waar ze niet thuishoren, met alle risico’s van dien dat deze data terugkomen in de output van het model.
De reactie van Eindhoven, toegang tot deze sites blokkeren, is symptoombestrijding. Je kunt AI niet negeren en je kunt het niet simpelweg verbieden. De echte oplossing ligt in het professionaliseren van je mensen met kennis.
Van risico naar strategische slagkracht: het AI Maturity Model
Herken je dit? Je recruitment-team wil innoveren, maar je IT-afdeling roept ‘verboden terrein’. Het Eindhoven-incident bewijst: negeren werkt niet, verbieden ook niet. wij geloven dat incidenten als deze voorkomen kunnen worden, niet door hekken te plaatsen, maar door bruggen te bouwen. AI-geletterdheid moet onderdeel zijn van de bredere HR-strategie.
In ons AI Maturity Model zien we organisaties groeien van ‘Interested in AI’ naar ‘Transformational AI’. Voor recruitment betekent dit:
- Interested: Recruitment gebruikt ChatGPT voor vacatureteksten zonder beleid of controle
- Experimental: Pilots met AI-tools, maar zonder structureel governanceframework
- Operational: Goedgekeurde AI-tools met privacy-by-design en training voor gebruikers
- Transformational: AI-gestuurde candidate matching met bias-monitoring en continue optimalisatie
Die sprong maak je niet als medewerkers de gevaren van gratis LLM’s niet begrijpen, of erger nog, als ze bang zijn om technologie te gebruiken. Het is dan ook aan de organisatie om veilige alternatieven te bieden, zodat medewerkers niet naar gratis tools uitwijken.
Drie redenen waarom AI-geletterdheid strategisch onmisbaar is
1. Risicobeheersing & Compliance
Zoals de Autoriteit Persoonsgegevens en experts als advocaat Stephan Mulders aangeven, worstelen organisaties met beleid. De juridische consequenties zijn reël: AVG-boetes kunnen oplopen tot €20 miljoen of 4% van de wereldwijde jaaromzet. Voor recruitment betekent dit dat elk datalek met kandidaatgegevens niet alleen een hoop geld kan kosten, maar ook direct je employer brand beschadigt. Onze trainingen, juridisch getoetst door experts, leren medewerkers precies waarom privacy-by-design essentieel is en hoe ze veilig met kandidaatdata omgaan.
2. Productiviteit & Innovatie
Organisaties die investeren in AI-geletterdheid zien niet alleen risico’s verdwijnen – ze zien productiviteit stijgen. Medewerkers die snappen hoe Prompt Engineering werkt, hoe je ChatGPT vraagt om een inclusieve vacaturetekst te schrijven of hoe je LinkedIn Hiring Assistant effectief inzet, werken sneller én slimmer. Denk aan geautomatiseerde creëren van kwalitatievere vacatures met 60% tijdsbesparing. Of AI-gedreven sourcing die passieve kandidaten vindt die je anders mist. En wat zeg je van chatbots die eerste screening-vragen afhandelen terwijl jouw team zich richt op de menselijke connectie in latere fases?
3. Toekomstbestendigheid: de Workforce van 2035
De arbeidsmarkt van 2035 vereist een sterke samenwerking tussen mens en machine. Administratieve rompslomp wordt geëlimineerd door AI, zodat recruitment-professionals zich kunnen richten op wat echt telt: menselijke connectie, strategisch talent management en candidate experience.
Veilig werken met AI: van verbod naar vertrouwen
Wij professionaliseren recruitment-teams die flexibel zijn en technologie omarmen als een co-piloot, niet als een vervanger. Laten we eerlijk zijn: AI neemt niet alle banen over. De arbeidsmarkt van morgen wordt juist gewonnen door organisaties die hun mensen veilig leren werken met AI niet door organisaties die het proberen te verbieden.
Meer leren over AI-geletterdheid? Bekijk de AI-geletterdheid training, waarbij je in 45 minuten inzicht krijgt in de kernbeginselen van AI en je ontdekt hoe je je kunt voorbereiden op AI-ontwikkelingen.
