11 november 2026

De kaart van Koen: 4 gewoontes die je later opbreken

Koen Roozen, docent strategisch recruitment, bundelde 60 strategische vragen over recruitment in één kaartendeck. Op Werf& bespreekt hij elke week één kaart. In de kaarten 21 tot en met 24 gaat het steeds over een gewoonte die op het moment zelf logisch voelt, maar recruitment later kandidaten, geld of geloofwaardigheid kost: cv’s die buiten het ATS blijven, afwijzingen met alleen een referentienummer, groeiplannen waar recruitment pas over hoort als ze al vastliggen en sollicitatiegesprekken die op gevoel worden beoordeeld. In dit blog zetten we de vier kaarten op een rij. De kaarten 17 tot en met 20 bespraken we eerder in De kaart van Koen: 4 momenten waarop je als recruiter positie kiest.

Zo werken de kaarten

Elke kaart begint met een situatie die in veel recruitmentteams herkenbaar is en stelt daarna een reflectievraag. Die bespreek je in 10 minuten met je team. Eerst denkt iedereen stil na, daarna deel je inzichten en tot slot kies je één concrete actie. Of zoals Koen het zegt: ‘Het antwoord zit al in de kamer, niet in een HR-handboek.’

1. Wat niet in het ATS staat, bestaat niet

Op kaart 21 heeft een organisatie een ATS dat 15.000 euro per jaar heeft gekost om te implementeren, en iedereen is getraind. Toch staat 60% van de kandidaten met wie contact is geweest niet in het systeem. Managers delen nog altijd cv’s via WhatsApp en recruiters bewaren kandidaten in hun eigen Excel. Vraagt iemand of jullie die kandidaat van vorig jaar nog hebben, dan weet niemand het. Het ATS staat vol met verouderde data en de echte kandidaten zitten verspreid over 10 plekken.

We omzeilen het ATS omdat het te traag of te ingewikkeld voelt. Een cv doorwhatsappen gaat sneller dan inloggen, uploaden en taggen. Koen: ‘Maar wat we dan vergeten is dat die snelheid op de korte termijn leidt tot chaos op de lange termijn.’ Je verliest kandidaten en je weet niet wat werkt. Je kunt niet rapporteren over time-to-hire, niet analyseren welke bron het beste werkt en geen talentpool opbouwen. Elke vacature begint zo weer vanaf nul, omdat je niet weet wie je vorig jaar al had gesproken.

De reflectievraag op deze kaart: ‘Wat als we zeggen: alles wat niet in het ATS staat, bestaat niet? Wat zou er dan gebeuren?’ Volgens Koen laat die vraag je team de consequenties van omzeilen zien. Een systeem dat te traag is, is een individueel probleem. Niet kunnen leren van eerdere vacatures is een organisatieprobleem.

Koen raadt aan om een teamoverleg van 20 minuten te plannen en één regel af te spreken: ‘Vanaf volgende week bestaat een kandidaat alleen als hij in het ATS staat. Geen uitzonderingen.’ Vindt iemand het systeem te traag, vraag dan welke stap het werk ophoudt en versimpel die. ‘Vaak is namelijk niet het systeem het probleem, maar de workflow.’ Zegt een collega dat het soms gewoon snel moet, dan stelt Koen de wedervraag: ‘Wat is belangrijker: 2 minuten besparen nu, of 3 weken besparen later?’ De eerste week voelt het als extra werk, maar daarna wordt het systeem steeds nuttiger. Je kunt rapporteren, je ziet patronen en je vindt een kandidaat van vorig kwartaal terug, waardoor je een vacature in 2 weken invult in plaats van 2 maanden. ‘Het systeem is geen last, het is je geheugen.’

2. Een kandidaat is geen referentienummer

Op kaart 22 solliciteert een kandidaat en krijgt ze een automatische bevestiging met een referentienummer. Twee weken later volgt een geautomatiseerde afwijzing, zonder naam, uitleg of persoonlijk contact. Op LinkedIn schrijft ze dat solliciteren bij jullie voelt als een loterij en dat ze een nummer is in plaats van een mens. Zo’n 50 mensen liken haar post. Jij ziet het niet eens en vraagt je ondertussen af waarom jullie employer brand niet aanslaat.

We automatiseren omdat het efficiënt voelt. Bij 80 sollicitaties per vacature kun je niet iedereen persoonlijk te woord staan, dus sturen we templates. Koen: ‘Maar wat we vergeten is dat elke kandidaat een potentiële ambassadeur of saboteur is.’ Hij verwijst naar onderzoek van CareerArc.

Wat een slechte sollicitatie-ervaring doet

Kandidaten met een slechte ervaring

72%
deelt die ervaring op sociale media
55%
overweegt nooit meer te solliciteren bij dat bedrijf

Bron: CareerArc, aangehaald door Koen Roozen op Werf&

Ook je employer branding lijdt eronder. Je investeert in campagnes met mooie foto’s en inspirerende quotes. ‘Maar zodra iemand solliciteert en een koud referentienummer krijgt, stort je mooie verhaal in.’ Je branding en je praktijk spreken elkaar dan tegen.

De reflectievraag: ‘Wat als we bij elke afwijzing 1 persoonlijke zin toevoegen over waarom deze kandidaat niet past? Wat zou dat opleveren?’ Door het bij één zin te houden, wordt het haalbaar. Het kost geen uur per kandidaat, maar 30 seconden.

Koen raadt aan om je lijst te pakken met kandidaten die je deze week afwijst en de 5 te kiezen die het verst zijn gekomen, bijvoorbeeld na een eerste gesprek. Schrijf bij elke afwijzing één persoonlijke zin, zoals: ‘We kozen voor iemand met meer ervaring in data-analyse, maar je presentatie was sterk.’ Dat kost 2 minuten per kandidaat. Wijst iemand in je team op die 80 sollicitaties, dan is zijn antwoord: wijs alleen de kandidaten persoonlijk af die je hebt gesproken. Dat zijn er misschien 8 per vacature, samen nog geen uur. Zijn verwachting is dat jullie Glassdoor-reviews na een paar maanden genuanceerder worden. ‘Kandidaten onthouden niet dat ze zijn afgewezen, maar hoe ze dat zijn.’

3. Schuif aan voordat het besluit valt

Op kaart 23 besluit het MT uit te breiden naar regio Oost. Daarvoor zijn 10 nieuwe technici nodig en jij krijgt een mail met de vraag of je die vacatures deze maand kunt invullen. Jij weet dat er in die regio maar 5 beschikbare technici zijn, dat de concurrent 15% meer betaalt en dat er geen OV-verbinding is. Maar je was niet uitgenodigd voor het overleg waarin het besluit viel. Drie maanden later staan jullie op 2 van de benodigde hires en vraagt het MT waarom het niet lukt.

We accepteren dit omdat we denken dat strategische beslissingen op MT-niveau horen: het MT beslist, recruitment voert uit. Koen: ‘Maar wat we vergeten is dat elk strategisch besluit óók recruitment-consequenties heeft.’ Zonder kennis van de arbeidsmarkt aan tafel worden besluiten genomen die niet uit te voeren zijn. Jij wordt afgerekend op doelen die vanaf dag één onrealistisch waren. En het MT leert er niets van, omdat het denkt dat recruitment het niet goed genoeg heeft aangepakt.

‘Een strategisch besluit zonder arbeidsmarktkennis is een gok’, schrijft Koen. Het MT gokt dat er genoeg kandidaten zijn, dat het salaris competitief is en dat de timing haalbaar is. Tegen de tijd dat jij het hoort, liggen budget en planning al vast. Je geloofwaardigheid daalt omdat je niet levert, terwijl het plan vanaf het begin niet klopte.

De reflectievraag: ‘Wat als recruitment standaard mee mag praten bij strategische plannen? Welke besluiten zouden er dan anders uitvallen?’ Volgens Koen dwingt die vraag je team om van reactief naar proactief te gaan. Het team ontdekt zelf dat het kennis heeft die het MT niet heeft, en dat die kennis besluiten realistischer kan maken voordat ze onuitvoerbaar worden.

Koen raadt aan om je HR-directeur of CEO te bellen en te vragen of je mag aanschuiven bij strategische overleggen over groei, nieuwe locaties of nieuwe diensten. ‘Niet om mee te beslissen, maar om arbeidsmarktrealiteit te schetsen voordat plannen definitief zijn.’ Houd het kort en leg uit wat het oplevert: realistische plannen, minder teleurstellingen en een betere slagingskans. Is een MT-lid bang dat recruitment de strategische vrijheid beperkt, dan is het antwoord: ‘Ik kom niet om te zeggen wat niet kan, maar om te schetsen wat het kost.’ Zijn verwachting: zodra je arbeidsmarktdata deelt, wordt het MT stil. Op een gegeven moment vraagt het MT jou hoeveel technici er beschikbaar zijn in regio Noord en word je gevraagd om mee te denken. ‘Je bent geen uitvoerder meer, je bent een strategisch partner.’

4. Een goed gesprek is nog geen goed interview

Op kaart 24 interviewen twee managers dezelfde kandidaat. Na afloop zegt manager A: ‘Goede energie, slimme antwoorden, zeker een 8.’ Manager B: ‘Ik weet het niet, iets klopte niet, hooguit een 5.’ Op de vraag waar ze dat op baseren, blijft het stil. Er zijn geen criteria en er is geen scoringssysteem. Ondertussen wacht de kandidaat in onzekerheid, terwijl de managers het eens proberen te worden over een gevoel.

We interviewen ongestructureerd omdat we denken dat een goed gesprek voldoende is. Koen: ‘Maar wat we vergeten is dat ongestructureerde interviews de slechtste voorspeller zijn van job performance.’ Volgens hem toont onderzoek aan dat alleen gestructureerde interviews een goede voorspeller zijn. De ene kandidaat krijgt een baan omdat ze sympathiek overkwam, de andere wordt afgewezen omdat ze nerveus leek. ‘Maar sympathie en zenuwen voorspellen geen job performance.’ Zo bouw je een team op basis van wie het beste kan praten, niet wie het beste kan werken. En omdat elk interview anders was, kun je niet leren wat werkt.

De reflectievraag: ‘Wat als we voor elke functie 5 vaste vragen + een scoringsmatrix maken? Wat zou dat opleveren voor de vergelijkbaarheid van kandidaten?’ Volgens Koen dwingt die vraag je team om van intuïtie naar systematiek te gaan. Zonder structuur krijgt de ene kandidaat makkelijke vragen en de andere moeilijke. Of zoals Koen het zegt: ‘Zonder structuur vergelijken we appels met peren.’

Koen raadt aan om voor je volgende vacature 5 vaste vragen op te schrijven die elke kandidaat krijgt, met een simpele scoringsmatrix. Deel die met alle interviewers en zeg: ‘We stellen allemaal deze 5 vragen en scoren op deze schaal. Daarna vergelijken we scores.’ Het maken kost 20 minuten en bespaart je uren discussie achteraf.

Een simpele scoringsmatrix

5 vaste vragen voor elke kandidaat, gescoord op dezelfde schaal

4 punten
Goed antwoord
2 punten
Matig antwoord
0 punten
Zwak antwoord

Bron: Koen Roozen, Kaarten van Koen (24), Werf&

Vindt een manager het te stijf, dan is het antwoord: ‘Helemaal mee eens. Daarom zijn het maar 5 vragen. De rest van het gesprek mag vrij.’ De eerste keer voelt gestructureerd interviewen onwennig, maar de evaluatie duurt daarna 5 minuten in plaats van 30. Koen verwacht dat je na een paar maanden in de data ziet dat kandidaten met een score boven 15 gemiddeld langer blijven dan kandidaten onder 10. Dan heb je een echte voorspeller. ‘Interviews zijn geen loterij meer, het zijn metingen.’

De rode draad: van gewoonte naar grip

Wat ons opvalt aan deze vier kaarten, is dat ze alle vier een gewoonte bevragen die op het moment zelf logisch voelt. Een cv doorsturen gaat sneller dan inloggen, een template is efficiënter dan een persoonlijke zin, het MT beslist nu eenmaal en een gesprek op gevoel lijkt natuurlijker dan vaste vragen. Telkens betaalt recruitment later de rekening: kandidaten die je kwijtraakt, een employer brand dat niet aanslaat, doelen die niet te halen zijn en hires die wisselend presteren. Elke kaart vraagt je team daarom om één stap te zetten.

Vier kaarten, vier stappen

Waar elke reflectievraag je team naartoe beweegt

Kaart 21: het ATS
Van omzeilen naar discipline
Kaart 22: afwijzingen
Van volume naar waarde en relatie
Kaart 23: strategische besluiten
Van reactief naar proactief
Kaart 24: interviews
Van intuïtie naar systematiek

Bron: Koen Roozen, Kaarten van Koen 21 t/m 24, Werf&

Daar is geen groot veranderproject voor nodig. Het gaat om één regel voor het ATS, één persoonlijke zin bij een afwijzing, één telefoontje naar je HR-directeur of CEO en vijf vaste vragen in een interview. Kleine afspraken die recruitment op termijn meer grip geven.

Tips om morgen mee te beginnen

  • Spreek met je team af dat een kandidaat alleen bestaat als hij in het ATS staat, en versimpel de stap die als te traag voelt.
  • Voeg bij elke afwijzing van een kandidaat die je hebt gesproken één persoonlijke zin toe over waarom het niet past.
  • Vraag je HR-directeur of CEO of je mag aanschuiven bij strategische overleggen over groei, nieuwe locaties of nieuwe diensten.
  • Maak voor je volgende vacature 5 vaste interviewvragen met een simpele scoringsmatrix en deel die met alle interviewers.
  • Trek elke week één kaart, bespreek die 10 minuten met je team en sluit af met één concrete actie.

Zelf aan de slag met strategisch recruitment?

De kaarten van Koen laten zien dat strategisch recruitment begint bij keuzes die je zelf maakt: in je systemen, in je contact met kandidaten, in je selectie en in je plek aan tafel bij het management. Wil je leren hoe je die plek inneemt? In de Leergang Strategisch Recruitment groei je in 2 keer 2 dagen van vakspecialist naar invloedrijk adviseur voor management en directie. Je leert onder meer arbeidsmarktdata analyseren, sturen op relevante KPI’s en wervingsplannen opstellen en overtuigend presenteren. Je volgt de leergang in een groep van maximaal 20 deelnemers en presenteert op de laatste dag je eigen eindopdracht.

OPLEIDING

Leergang Strategisch Recruitment

Van vakspecialist naar invloedrijk adviseur voor management en directie. 2 keer 2 dagen, maximaal 20 deelnemers.

Bekijk de leergang

Artikelen die je misschien leuk vindt

AI neemt steeds meer wervingswerk over, terwijl organisaties zoeken naar mensen die meedenken over doorstroom en behoud. De interne mobiliteit trekt aan, maar blijft laag. In dit blog lees je wat data en praktijk zeggen over de stap van werving naar talentmanagement, voor recruitment en HR.
Facebook verliest in alle leeftijdsgroepen terrein als favoriet socialmediaplatform, terwijl Instagram en TikTok groeien, ook bij 30-plussers en zelfs 61-plussers. Instagram heeft Facebook bij 30- tot 50-jarigen ruim ingehaald.
De krapte blijft, maar steeds minder mensen wisselen van baan. Hoe bereik je dan de kandidaat die niet actief zoekt? In dit blog zetten we een aantal inzichten op een rij, van latente kandidaten en AI tot talentpools en stuurgetallen. Met data van Intelligence Group en Werf&.
Black Friday

21% korting
op alle opleidingen

Kennis raakt nooit over de datum. Schrijf je t/m 5 december in en investeer voordelig in jezelf.

De actie loopt nog

--dagen
--uur
--min
--sec

De Black Friday-actie is afgelopen.

  • 21% korting op alle open opleidingen
  • Benut je opleidingsbudget 2026, ook voor een start in 2027
  • Korting wordt direct verwerkt op je factuur
Bekijk de Black Friday-actie

Een nieuwe website!

We hebben een nieuwe website. Laat ons vooral weten wat je ervan vindt!