Waar denk jij aan bij een rode of juist een blauwe kandidaat? Zou die wel passen binnen de gele uitstraling van jouw organisatie en de paarse accenten binnen de functie? En zijn die in de communicatie van de vacature wel voldoende tot uiting gekomen? Hoewel dit voor menigeen klinkt als zweverige kletspraat, zullen weinigen ontkennen dat kleuren emoties oproepen en mensen er betekenissen aan toekennen. Wat kun je daarmee als recruiter? In dit artikel helpen we je op weg om die vraag te beantwoorden.
Kleur als communicatiemiddel
Het gebruik van kleur om de reactie van anderen te beïnvloeden, bestaat al sinds mensenheugenis. Denk bijvoorbeeld aan krijgers die zich in bepaalde culturen ‘opmaken’ voor de strijd, de uniforme kleuren in de kleding van bepaalde gezagsdragers (rechtspraak, kerk) en het symbolisch gebruik van kleur in de oude schilderkunst. Mensen koppelen kleuren aan bepaalde emoties en binnen culturen bestaat er een behoorlijke mate van eensgezindheid over die koppeling. Vrijwel iedereen denkt binnen de westerse cultuur bij rood aan energie en passie, bij groen aan hoop en leven en bij blauw aan rust en harmonie. Er is zelfs een studiegebied gewijd aan de betekenis van kleuren en de reacties die ze opwekken: de kleurenpsychologie. De inzichten die dat oplevert worden op grote schaal toegepast in design, marketing en in toenemende mate ook in recruitment.
De betekenis van kleuren
Kleuren hebben net als woorden een bepaalde betekenis en net als woorden kunnen ze gevoelens oproepen. Natuurlijk zijn er ook belangrijke verschillen. Zo zijn kleuren universeel, al bestaan er wel individuele verschillen in waarneming (bijvoorbeeld door kleurenblindheid) en culturele verschillen in betekenis. Toch kun je dezelfde kleuren in een groot deel van de wereld toepassen zonder de noodzaak van een vertaaldienst.
In de westerse cultuur worden de volgende betekenissen aan kleuren toegedicht:
- Blauw staat onder andere voor vertrouwen, stabiliteit, rust en harmonie.
- Paars wordt vaak geassocieerd met creativiteit en originaliteit.
- Rood staat voor passie, energie en ambitie, maar ook voor gevaar en urgentie.
- Oranje zien we als jeugdig en vitaal, enthousiast en avontuurlijk. In Nederland is het natuurlijk ook een kleur van nationale verbondenheid.
- Geel staat voor helderheid, creativiteit en optimisme.
- Groen associeren we met natuur, leven, groei en hoop.
- Wit is de kleur van puurheid, zuiverheid en eenvoud.
- Zwart associëren we met macht, maar ook met elegantie en verfijndheid.
Kleuren worden ook vaak onderverdeeld in warm en koud. Geel, oranje en rood worden aangeduid als warme kleuren, terwijl groen, blauw en paars bekend staan als koude kleuren.
Kleur in recruitment
Het ligt voor de hand om voor de toepassing van kleur in recruitment in eerste instantie te denken aan employer branding. Daarbij gaat het zowel om je merkkleuren als om de toepassing van kleur in je communicatie-uitingen. Hoewel consistentie een groot goed is in communicatie, vraagt je werkgeversmerk wellicht om andere kleuraccenten dan het commerciële merk of het corporate brand. Rekening houdend met de perceptie van kleuren, is het wellicht zelfs raadzaam om je kleurenschema af te stemmen op individuele functies of type functies. Tijdens het sollicitatieproces kun je kleur ook gebruiken om de juiste setting te creëren voor contactmomenten. Tot slot is er een bekende persoonlijkheidstest (DISC) die mensen opdeelt in vier gedragstypen met elk een eigen kleur. Deze test wordt regelmatig gebruikt als onderdeel van een assessment.
Hieronder gaan we wat uitgebreider in op de drie onderdelen.
1. Kleur in employer branding
Vooral bij consumentenmerken kunnen er forse verschillen bestaan tussen de commerciële doelgroep en de arbeidsmarktdoelgroep. Het is dan zeker geen gek idee om het employer brand tot op zekere hoogte los te zien van het salesmerk en daarvoor een eigen communicatiestijl te ontwikkelen met een kleurenschema dat aansluit bij de merkwaarden van het employer brand en wellicht ook bij kenmerken van de doelgroepen van veel voorkomende vacatures.
De betekenis van de meest gebruikte kleuren kun je vrij makkelijk vertalen naar het profiel van je organisatie en van de professionals die je zoekt. Als er verschil is tussen beide kun je er bijvoorbeeld voor kiezen om voor verschillende doelgroepprofielen met accentkleuren te werken. Zeg dat je werkt voor een organisatie met vooral een degelijk werkgeversimago, maar je zoekt creatieve geesten voor een baanbrekend nieuw project. Je hoofdkleur zal dan waarschijnlijk blauw of groen zijn, maar je zoekt mensen die eerder aanslaan op geel of oranje. Dat zouden dan je accentkleuren kunnen zijn. Signaalkleuren als oranje en rood kun je ook gebruiken om de aandacht te vestigen op een bepaald deel van je uiting (bijvoorbeeld een button met een call-to-action of een buitengewoon gunstige arbeidsvoorwaarde die je apart vermeldt). Veel grafisch vormgevers zijn uitstekend op de hoogte van de emoties die verschillende kleuren oproepen en passen die kennis bewust of onbewust toe.
Heb je de mogelijkheid, denk dan ook eens over het A/B testen van verschillende kleuren in een arbeidsmarktcampagne.
2. Omgevingskleur bij sollicitatiegesprekken
De zee heeft een kalmerende invloed, een boswandeling geeft je levenskracht en een gevoel van harmonie, van een wandeling in een stad met veel betonnen hoogbouw op een regenachtige dag word je depressief. Iedereen kent wel voorbeelden van hoe (de kleur van) de omgeving het gemoed beïnvloedt. Dat geldt ook voor de ruimte waarin we ons bevinden. En die kennis kunnen recruiters gebruiken om de ervaring van kandidaten te verbeteren tijdens het sollicitatiegesprek (ook online). Een zorgvuldig gekozen achtergrond kan een gevoel van onrust verminderen, het zelfvertrouwen versterken en de interactie verbeteren. Enkele voorbeelden:
- Groen en blauw dragen er toe bij dat kandidaten zich op hun gemak voelen en beter presteren tijdens sollicitatiegesprekken.
- Natuurlijke tinten (zoals beige, zandkleur, grijs en gebroken wit) zorgen voor een neutraal, professioneel ogende omgeving die niet afleidt van het gesprek.
- Door warme kleuren te gebruiken in de vorm van accenten kun je meer energie en positiviteit toevoegen aan een ruimte.
Deze kleurtips kun je zowel toepassen in een fysieke ruimte als voor een achtergrond bij een interview online.
3. Kleuren in het DISC-model
Het DISC-model wordt gebruikt om mensen in te delen met behulp van vier persoonlijkheidstypen waaraan kleuren zijn gekoppeld. Het model schat mensen in op grond van twee dimensies: introvert versus extravert en mens-/relatiegericht versus opdracht-/zaakgericht. Het model is ontwikkeld door William Marston op basis van de toen (in 1928) nog vrij recente inzichten in gedragsonderzoek van de beroemde psychiater en psycholoog Carl Jung. Het DISC-model is later verder ontwikkeld voor hrm-toepassingen. De letters DISC staan voor de volgende typen met de bijbehorende kleur:
D = dominant (extravert en zaakgericht), rood, snelle beslissers die meteen willen aanpakken.
I = invloedrijk (extravert en mensgericht), geel, teambuilders, positief, energiek en impulsief.
S = stabiel (introvert en mensgericht), groen, dienstbaar, bescheiden en empathisch.
C = consciëntieus (introvert en zaakgericht), blauw, pietje precies, formeel en met een analytische inslag.
De gekozen kleuren komen vrij goed overeen met de betekenis die we er aan toekennen in onze cultuur.
De verschillende typen of gedragsstijlen sluiten elkaar niet uit,. Je kunt bijvoorbeeld overwegend rood zijn maar ook in wat mindere mate de andere gedragsstijlen in je hebben. Elk individu die de DISC gedragsanalysetest aflegt, krijgt dus een score op de vier gedragsstijlen. De test kan een onderdeel zijn van een assessment onderzoek dat kandidaten ondergaan tijdens de procedure. De resultaten worden voornamelijk toegepast bij het samenstellen van teams en beoordelen of mensen in een bestaand team passen. Het wordt afgeraden om de test te gebruiken als primair selectie-instrument vanwege het ontbreken van een solide wetenschappelijke basis. Maar als je een paar kandidaten overhebt die duidelijk verschillend scoren op de DISC-test, kan deze je wellicht helpen om te bepalen welke kandidaat het beste bij het functieprofiel of in het team zal passen.
Een kleurig addertje onder het gras
De betekenissen en emoties die we toekennen aan kleuren zijn cultureel bepaald. Bij internationaal werven zul je daar rekening mee moeten houden. De perceptie van de kleur rood zal in China bijvoorbeeld anders zijn dan in Europa en weer anders in Zuid-Afrika of India. Behalve met culturele verschillen is het ook goed om rekening te houden met de verschillen in waarneming van kleuren, die zich niet beperken tot kleurenblindheid. Zorg er in elk geval voor dat teksten altijd leesbaar zijn door voldoende contrast met de achtergrond.
In de Leergang Recruitment van de Academie voor Arbeidsmarktcommunicatie komen op een praktische manier de vele facetten aan bod van het vak van een recruiter, van het zoeken en benaderen van kandidaten tot aan het verleiden, interviewen en beoordelen.
