De arbeidsmarkt verandert snel. Niet alleen door economische schommelingen, maar vooral door demografische ontwikkelingen die niet meer te negeren zijn. Strategisch arbeidsmarktadviseur Aad van der Werf ziet dat organisaties de urgentie wel voelen, maar er nog lang niet altijd naar handelen. ‘Iedereen ervaart dat er iets speelt, maar tegelijk zien we het nog nauwelijks terug in de cijfers.’
Krapte en krimp: twee realiteiten tegelijk
Volgens Aad staan organisaties voor een dubbele uitdaging. De economie remt af, maar tegelijk wordt de spanning op de arbeidsmarkt structureel groter. Zo is in Zuid-Holland ongeveer 50% van de buschauffeurs ouder dan 55 jaar. ‘Je ziet dat in heel veel sectoren terug. Ik zei laatst gekscherend: ik hoop dat je over een jaar of vier, vijf nog gewoon de bus of tram kunt nemen. Zijn we echt al aan het acteren op de vergrijzing die op ons afkomt?’
In sectoren als de techniek zijn uitstroomcijfers bekend en is instroom redelijk te voorspellen. Organisaties zouden dus gericht kunnen vooruitwerken. Toch ziet Aad dat er vaak vooral veel wordt overlegd en pacten worden gesloten, maar dat concrete, structurele actie achterblijft. ‘Als ik dan lees over grote tekorten, bedrijven die om mensen schreeuwen en tienduizenden vakmensen die vertrekken, dan denk ik soms: welcome to the real world.’
Regiodeal en Delta Dreamers: jongeren zelf aan tafel
Aad is onder andere betrokken bij de Regiodeal in de Zuid-Hollandse Delta. Binnen het programma Delta Dreamers werken scholen, gemeenten en organisaties samen aan een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarbij is niet alleen aan organisaties gevraagd wat zij nodig hebben, maar zijn via hogeschool Inholland ook jongeren zelf uitgebreid geïnterviewd.
Een conclusie springt eruit: jongeren zien door de bomen het bos niet meer.
Er worden veel projecten gestart, die vervolgens weer stoppen, waarna er nieuwe initiatieven voor in de plaats komen. Jongeren herkennen zich vaak niet in die projecten, of raken het overzicht kwijt. Wat ze wél verwachten van een (toekomstige) werkgever?
- ondersteuning bij huisvesting
- goed vervoer
- begeleiding bij de start in een baan
Salaris is belangrijk, maar staat niet altijd bovenaan. ‘Als je weet wat ze echt nodig hebben, kun je daar als werkgever op inspelen. Dan maak je verschil in aanname en in behoud.’
Jongeren willen het werk zien, voelen en ervaren
Uit het onderzoek blijkt ook dat TikTok in dit thema minder belangrijk is dan vaak wordt gedacht. Jongeren geven aan vooral behoefte te hebben aan:
- meeloopdagen
- excursies
- stages
- realistische kennismaking met het werk
Ze willen de praktijk voelen, beleven, ervaren. Daar ligt volgens Aad een grote kans voor werkgevers.
Hij noemt het voorbeeld van Sif, producent van offshore funderingen voor windturbines, met een productielocatie op de Tweede Maasvlakte. ‘Toen ik daar was, zag ik alleen maar hightech: lasrobots, zwaar staal dat wordt gewalst – indrukwekkend om te zien. Toch kent bijna niemand het bedrijf. Als je meer van dit soort voorbeelden laat zien, en zo het beroep echt in beeld brengt, dan willen jongeren heus wel.’
Verouderde beelden en verkeerde aannames
Volgens Aad leven er hardnekkige beelden bij jongeren, maar ook bij ouders en de omgeving:
- techniek en bouwen zouden “vies” zijn
- in de business zou je “altijd meer verdienen”
- in de zorg is arts worden aantrekkelijk, maar verpleegkundige of verzorgende minder
‘Dat is zonde. Er is enorm veel potentieel, maar veel jongeren worden nog niet op de juiste manier geïnformeerd. Daar liggen heel veel verhalen die we nog beter kunnen vertellen.’ Zijn oproep aan werkgevers: zet je deuren open. Maak beroepen en werkomgevingen concreet en tastbaar, en geef jongeren de kans om het werk echt te leren kennen.
Ken je kandidaten echt
De belangrijkste boodschap van Aad laat zich samenvatten in één vraag: ken je jouw kandidaten echt?
- Weet je op basis waarvan jongeren hun keuzes maken?
- Weet je hoe je hen kunt verleiden en behouden?
- Check je of je huidige campagnes nog aansluiten op hun werkelijkheid?
‘Ze kiezen echt wel voor dit werk, maar alleen als ze het hebben gezien, gevoeld en ervaren. Daar begint het.’
Meer duiding bij deze ontwikkelingen? Tijdens Arbeidsmarkttrends 2026–2030 gaan experts dieper in op wat dit betekent voor jouw organisatie.
